De laatste tijd komen zowel de sociale huisvesting als het diversiteitsvraagstuk erg veel in het nieuws aan bod. Tot op heden werden deze twee vraagstukken echter weinig samen verkend, en al helemaal niet vanuit de architectuur en stedenbouw. Nochtans kennen de meeste grootschalige naoorlogse sociale huisvestingswijken een bijzonder diverse bevolkingssamenstelling. Hoewel ze vaak worden geconcipieerd voor een vrij homogene populatie en als wijken zonder 'sociale mix', in de klassieke zin van inkomensmix of housing tenure mix, zijn het in realiteit de meest superdiverse stedelijke woonwijken. De cruciale vraag is wat deze demografische shift betekent voor deze sociale huisvestingsprojecten. Het sociaal huisvestingspatrimonium is niet enkel langzaam onaangepast aan die diversiteit aan bewoners, het is ook in slechte staat en vraagt om vernieuwing. Daarnaast is er nood aan extra aanbod om wachtlijsten weg te werken. Dit vraagt om het herdenken van woningtypes, om het herdenken van stedenbouwkundige modellen voor de inpassing, en om het herdenken van mogelijke instrumenten om de verbreding en diversiteit te realiseren.

In dit masterproefatelier wordt deze kwestie onder de loep genomen door te focussen op de sociale hoogbouwwijk Watersportbaan. De hoogbouwtorens van WoninGent en De Gentse Haard verkeren vandaag in een mindere staat en enkelen zullen in de nabije toekomst worden vervangen. Een tweetal woontorens zijn in het afgelopen decennium al vernieuwd. Daarnaast bestaat er tot op heden geen masterplan om de totale site op een meer gestructureerde manier te herdenken. De studenten onderzoeken in dit atelier of een verbreding en vernieuwing van het woonaanbod mogelijk is in de toekomst.

De woonblokken aan de Watersportbaan werden gebouwd van 1959 tot 1965. Het modernistisch geïnspireerde urbanisatieplan voorzag de bouw van elf blokken met ca. 1.300 appartementen op slechts 14% bebouwde oppervlakte. De oost-west georiënteerde inplanting liet nog veel ruimte voor groen, recreatie en voorzieningen. Het stadsbestuur verkocht de loten bouwgrond aan zes verschillende huisvestingsmaatschappijen die actief waren in Gent: de Gentse Maatschappij voor de Huisvesting, De Goede Werkmanswoning, Volkshaard, De Gentse Haard, de Oost-Vlaamse Huurderscoöperatie en de Huisvestingsmaatschappij van Vlaanderen. In praktijk werden de geplande gemeenschappelijke voorzieningen beperkt gerealiseerd omwille van budgettaire redenen. Vandaag zijn de woontorens in eigendom van vier huisvestingsmaatschappijen, namelijk WoninGent, De Gentse Haard, de Volkshaard en ABC. Enkele torens waaronder ‘Dennenhof’ en ‘Rozenhof’ van de Volkshaard werden gerenoveerd in 2010, de hoogbouwtoren ‘Belvédère’ van ABC in 2015.

Wat is een masterproefatelier?

In een masterproefatelier van de Stadsacademie onderzoeken studenten uit verschillende opleidingen, in het kader van hun bachelor- of masterproef, eenzelfde stedelijke duurzaamheidskwestie. Stedelijke actoren zoals beleidsmakers, experts, burgercollectieven en middenveldorganisaties worden gedurende het hele proces betrokken, van het formuleren van het probleem en de onderzoeksvragen tot de valorisatie van de inzichten. In de masterproefateliers staan leren van elkaar en experimenteren centraal. Met het onderzoek en de resultaten proberen we bij te dragen aan maatschappelijke verandering richting duurzame steden.