Diversiteit in Sociale Huisvesting: renovaties als kans om sociaal te verduurzamen

Abstract

De mondiale evolutie naar verduurzaming en energiezuinigheid heeft ook zijn weg gevonden in de huidige renovatiebeweging van het Vlaamse woonpatrimonium. Op zich is dit geen wereldschokkend nieuws want sinds de klimaatverdragen van Kyoto (1997) en Parijs (2015) stimuleren de beleidsmakers al langer energiezuinigheid. Ook binnen het segment van de sociale huisvesting ligt de prioriteit bij het optimaliseren van de energetische prestaties. De sociale huisvesting staat echter voor een nog grotere uitdaging: ze heeft immers, meer dan de private markt, te maken met samenlevingsproblematieken en leefbaarheidsmoeilijkheden. Denk maar aan sociale isolatie, conflicten tussen bewoners met andere etniciteit, een concentratie van kwetsbare gezinnen, probleemhuurders, geluidsoverlast, aanwezigheid van zwerfvuil, bekladding of criminaliteit. Door de urgentie van de klimaatkwestie, werd deze andere prioriteit al eens uit het oog verloren. Vanuit architecturaal oogpunt ligt hier een uitgelezen kans om deze sociale missie opnieuw aan te sterken. Renovaties en aanpassingen aan het architecturale ontwerp kunnen het samenleven in het gebouw in positieve zin beïnvloeden en vanuit een breder perspectief ook de hele wijk. Deze scriptie tracht na te gaan hoe we kunnen overschakelen naar een duurzame renovatiestrategie inclusief sociale verbetering zodat het sociaal aspect als fundamentele drijfveer in het herwaarderingsproces wordt opgenomen.

De problematieken komen het meest tot uiting in hoogbouwcomplexen. Vandaar spits deze scriptie zich toe op de casestudy Borluut, één van de 13 residenties van de wijk Watersportbaan. De scriptie opent met twee theoretische delen die enerzijds handelen over de huidige energetische renovatiebeweging en anderzijds een alternatieve sociale renovatiebeweging. Vervolgens wordt een brug geslagen tussen theorie en praktijk. Een selectie projecten in binnen-en buitenland illustreren hoe op een geslaagde manier een energetische renovatie het sociale aspect kan valoriseren. Ten slotte kunnen we ons de vraag stellen of we de prioriteiten niet kunnen omdraaien en het sociale aspect laten primeren in de renovaties. Met een aantal ontwerpinterventies tracht ik een licht te werpen op deze vraag.

— Abstract overgenomen uit masterproef.