De vergrijzing van de samenleving stelt de ouderenzorg voor complexe uitdagingen. Hoewel er in Vlaanderen en in stedelijke contexten een sterk uitgebouwd netwerk bestaat van thuiszorg, woonzorgcentra, huisartsen, wijkwerkingen en sociale diensten, blijken in de praktijk heel wat voorzieningen zoekende naar hoe ze zorg en welzijn kunnen organiseren om werk te maken van kwaliteitsvolle woon- en leefomgevingen in plaats van geïsoleerde zorgomgevingen.

De vraag wordt in het masterproefatelier belicht vanuit een sociaal-ruimtelijk perspectief om na te gaan wat de transformatie van stedelijke ruimte en sociale relaties kan inhouden om formele en informele praktijken al dan niet met elkaar verbinden. Binnen die zoektocht wordt duidelijk dat ouderenzorg niet enkel een kwestie is van voorzieningen, maar ook van gemeenschapsvorming: van nabijheid, erkenning en gedeelde verantwoordelijkheid.

In een stedelijke context wordt die vraag naar gemeenschapsvorming bijzonder concreet. Ouderen leven niet los van hun omgeving, maar in buurten die tegelijk sociale, ruimtelijke en institutionele omgevingen zijn. De kwaliteit van leven op oudere leeftijd wordt niet enkel bepaald door de toegang tot zorg, maar ook door de mate waarin mensen ingebed blijven in betekenisvolle relaties, en bewegingsvrijheid ervaren zodat ze sich vertrouwde plekken kunnen toe-eigenen. Toch staat precies die leefbaarheid onder druk. Sociale netwerken veranderen, familie is vaak minder geografisch nabij, en formele zorgstructuren worden complexer door de efficiëntielogica van de overheid.

Een belangrijk aandachtspunt daarbij is de rol van de gemeenschap zelf. In veel zorgpraktijken blijken vrijwilligers, buren en informele netwerken een cruciale, maar vaak onderbelichte rol te spelen. Zij kunnen bijdragen aan het sociale weefsel waarin ouderen zich al dan niet thuis voelen. Tegelijk is deze informele dimensie niet vanzelfsprekend. Ze wordt vaak als aanvullend beschouwd, terwijl ze in realiteit structureel mee de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg bepaalt.

Het masterproefatelier vertrekt vanuit deze bredere vragen en onderzoekt hoe ouderenzorg zich vandaag in de stad en in de wijk organiseert, zowel in formele voorzieningen als in informele praktijken. Studenten analyseren hoe woonzorgcentra, thuiszorgdiensten, buurtwerkingen en vrijwilligersinitiatieven samen een zorglandschap kunnen vormen.

Door deze praktijken te situeren binnen een bredere sociaal-ruimtelijke context, wil het masterproefatelier bijdragen aan een beter sociaal-ruimtelijk begrip van kwaliteitsvolle ouderenzorg een dynamisch geheel van relaties, verantwoordelijkheden en praktijken die zich afspelen op het snijvlak van zorg, buurt en beleid.