Leren over transdisciplinariteit
Transdisciplinariteit is voor de Stadsacademie geen vaststaande methode, maar een voortdurende zoektocht en iets waar we samen over leren. Er is geen vaste aanpak: wat werkt, hangt af van het vraagstuk, de context en de betrokkenen. Via onderzoek, onderwijs en samenwerking brengen we academische en maatschappelijke kennis, ervaring en perspectieven samen. Door te experimenteren en te reflecteren, ontwikkelen we niet alleen kennis over stedelijke duurzaamheidsvraagstukken, maar ook over onze eigen transdisciplinaire praktijk.
Experimenteren met werkvormen
De Stadsacademie brengt onderzoek, onderwijs en maatschappelijke praktijk samen in verschillende werkvormen. Doorheen de jaren ontwikkelden we een aantal vaste werkvormen, zoals masterproefateliers en transdisciplinaire onderzoeks- en onderwijsactiviteiten. Tegelijk blijven we nieuwe werkvormen ontwikkelen en uitproberen. Ook binnen een vaste werkvorm, zoals een masterproefatelier of een onderzoeksproject, zoeken we telkens naar een passende manier om verschillende mensen, kennis en perspectieven samen te brengen en zo ruimte te creëren voor gezamenlijk leren, kennisontwikkeling en maatschappelijke verandering.
Masterproefateliers +
De masterproefateliers staan centraal in onze werking. In een masterproefatelier onderzoeken studenten uit verschillende opleidingen samen eenzelfde stedelijke duurzaamheidskwestie. Stedelijke actoren worden gedurende het hele proces betrokken: van het formuleren van het vraagstuk en de onderzoeksvragen tot het bespreken en delen van de resultaten. Zo wordt de masterproef niet alleen een individueel academisch traject, maar ook een plek waar studenten, onderzoekers en stedelijke actoren van elkaar leren en samen kennis ontwikkelen. Meer weten? Je kan in het inspiratiedocument meer lezen over de praktische uitvoering van een masterproefatelier.
Transdisciplinaire onderzoeksprojecten +
Sommige onderzoeksprojecten worden binnen de Stadsacademie uitgewerkt, omdat ze transdisciplinair opgezet zijn, Gent (deels) als onderzoeksgebied nemen en een stedelijke duurzaamheidskwestie centraal nemen. Door het onderzoek binnen te brengen in de Stadsacademie krijgen de onderzoekers toegang tot het platform en netwerk van de Stadsacademie. Ook kan het onderzoek een voedingsbodem zijn om verschillende activiteiten te organiseren: masterproefateliers waar studenten zich mee buigen over het onderwerp van het onderzoek, lezingen en workshops die samen met de Stadsacademie georganiseerd kunnen worden, een vak dat zich toespitst op een bepaalde case van het onderzoek… Er ontstaat zo een rijke wisselwerking tussen onderzoek en onderwijs binnen de Stadsacademie. Dit creëert ook mogelijkheden om mensen uit te nodigen om op hun manier deel te kunnen nemen aan onderzoek of kennis bij te dragen.
Onderwijs +
Verschillende vakken aan de Universiteit Gent zijn volgens de logica van de Stadsacademie georganiseerd. Dit kan op twee manieren in de Stadsacademie. Ten eerste zijn er vakken binnen één opleiding die de niet-academische wereld binnenbrengen en linken aan het theoretisch luik en praktijkoefeningen van het vak, zoals Gemeenschapsgerichte Eerstelijnsgezondheidszorg. Ten tweede zijn er vakken die opengesteld worden als (keuze)vak aan verschillende opleidingen, zoals Duurzame Steden. Dit vak is zo opgebouwd dat de studenten uit verschillende disciplines samenwerken rond één bepaald thema, met vaak inbreng van niet-academische partners zoals stedelijke medewerkers, bedrijven, middenveldorganisaties en burgercollectieven.
Publiekswerking +
De Stadsacademie heeft geen vaste agenda aan activiteiten, maar organiseert evenementen wanneer die relevant zijn. Dit gaat van een lunchtalk rond een bepaalde transdisciplinaire vraag tot een inspirerende lezing van een externe spreker, wiens expertise aansluit bij een lopende kwestie. Of het kan gaan van een expo van studentenwerk, dat collectief vorm kreeg in een masterproefatelier, tot innovatieateliers met externe experten die onderzoek in vraag stellen volgens een bepaald concept.
Stadsacademiesessie +
Soms komt een complex vraagstuk op het pad van de Stadsacademie waarvoor nog geen duidelijke aanpak bestaat of dat nergens wordt opgepikt. In zulke gevallen organiseren we een Stadsacademiesessie. Met iedereen die zich betrokken voelt, verkennen we welke vragen en perspectieven relevant zijn en welke transdisciplinair team zich hierrond kan vormen en welke eerste onderzoeks- en onderwijsactiviteiten mogelijk zijn. Zo wordt de Stadsacademie een platform voor ontmoeting en gezamenlijke verkenning. Niet om meteen oplossingen aan te reiken, maar om samen te onderzoeken waar een vraagstuk om vraagt en hoe we ermee aan de slag kunnen gaan.
Kennisnetwerken en denktanken +
De Stadsacademie als platform is soms zelf partner in een breder platform rond een bepaald thema. Hierdoor werkt de Stadsacademie aan haar netwerk en aan kennisopbouw, om dit op haar beurt weer te delen met iedereen die betrokken is binnen de Stadsacademie. Een goed voorbeeld hiervan is de Academische Werkplaats De-Institutionalisering dat reeds jarenlang de voedingsbodem is geweest voor onderwijs en onderzoek binnen de Stadsacademie, en waar inzichten nadien gevaloriseerd werden binnen een breder netwerk.
Wat we leren
De voorbije jaren heeft de Stadsacademie veel ervaring kunnen opdoen met transdisciplinair onderzoek en onderwijs. We maken onze inzichten, lessen en experimenten zichtbaar en toegankelijk, zodat we er zelf verder op kunnen bouwen en ook anderen ermee aan de slag kunnen. Zo laten we zien wat we leren uit onze ervaringen en hoe we blijven zoeken naar manieren om transdisciplinair te werken. We delen die reflecties in verschillende vormen: van essays, presentaties, onderzoeksrapporten, boekhoofdstukken tot wetenschappelijke artikelen. In onze agenda blijft je op de hoogte van lessenreeksen, lezingen en workshops over transdisciplinariteit.
Deze nota brengt kennis en inzichten uit verschillende onderwijsvakken en onderzoek samen om een alternatieve aanpak voor stadsvernieuwing naar voren te brengen. Het concept van platformwerking staat hierbij centraal, uitgewerkt voor de specifieke context van de Bloemekenswijk. Het is een poging om de nakende stadsvernieuwing in deze wijk te doen aansluiten bij de dynamieken die er reeds bestaan.
Malaïka Cunningham schreef de inzichten uit haar lunchtalk voor de Stadsacademie uit in een essay. Haar lezing vertrok vanuit de vraag hoe performances, kunst en samen eten een rol kunnen spelen in onderzoek, vooral in het licht van de complexe duurzaamheidskwesties.
Dit handboek biedt inzichten, beste praktijken en advies voor leiders in steden en universiteiten die verder willen gaan dan “ad hoc”-projecten en de volgende stap willen zetten naar een strategisch en duurzaam partnerschap. Het handboek identificeert veelbelovende wegen, maar ook barrières en valkuilen en hoe die te vermijden. Dit wordt geïllustreerd door een rijke verscheidenheid aan voorbeelden uit Europese steden en geeft concreet advies over de verschillende stadia van strategische samenwerking tussen steden en universiteiten. De Stadsacademie is co-auteur van bepaalde delen van het handboek en brengt voorbeelden en kennis aan vanuit de lopende onderzoek- en onderwijsactiviteiten.
In deze masterproef wordt de Stadsacademie onderwerp van onderzoek en plaatst die naast andere gelijkaardige initiatieven. Verschillende conclusies over de werking en de rol van de Stadsacademie konden uiteindelijk getrokken worden.