Het verhaal van de bodemdieren: een socio-ecologisch perspectief op de Sint-Pietersabdijtuin vandaag en vroeger

Abstract

In tijden van klimaatdisruptie is het essentieel de weerbaarheid van het socio-ecologische systeem in de stad te verhogen. We hebben daarvoor inzicht nodig in de interacties tussen menselijke en meer-dan-menselijke bewoners van de stad. Daarbij is urbaan ecologisch onderzoek de temporele dimensie een zeer onderbelicht aspect. Deze thesis analyseert daarom de effecten van de landgebruiksgeschiedenis op de ecologie van een historische groenzone. Dit casusonderzoek, uitgevoerd in de Sint-Pietersabdijtuin, houdt sterk rekening met de lokale context. Deze casus is relevant voor de betrokken stadsdiensten, zoals de dienst Historische Huizen en de Groendienst.

De gemeten bodemvariabelen duiden op een antropogene geschiedenis: een groot aandeel kalkstenen gecombineerd met zeer hoge Olsen-fosforwaarden.

Er werden met behulp van bodemvallen verschillende soortengroepen geïnventariseerd: spinnen, pissebedden, slakken, miljoen- en duizendpoten, en hooiwagens. Immobiele soortengroepen geven hierbij meer informatie over landgebruiksgeschiedenis en lokale omstandigheden. Pissebedden blijken een zeer geschikte groep te zijn voor dit soort onderzoek.

Er werden maar liefst zeven zeldzame soorten gevonden, waaronder de brede pissebed (Porcellio dilatatus) en de grote bladkruiper (Cryptops anomalans). Zes hiervan zijn gespecialiseerd in menselijke habitat. Daarnaast werd er veel verscheidenheid waargenomen in de gemeenschap overheen verschillende zones van de tuin. Heterogeniteit is een belangrijk kenmerk van biodiverse stadsnatuur, waarin naast vegetatiestructuur ook gradiënten in beheer en gebruiksintensiteit een rol spelen. Plekken als deze zijn zeer waardevol, en landsgebruiksgeschiedenis is belangrijk voor de ecologische karakterisatie van urbane groenzones. Menselijke ingrepen zijn niet enkel destructief, maar creëren ook nieuwe habitats en opportuniteiten, ook op deze kleine schaal. Een goede omgang met de ecologische gemeenschappen van plekken als deze, en de hele stad, is cruciaal voor de bescherming van zeldzame soorten en de stedelijke weerbaarheid.

— Abstract, overgenomen uit de masterproef.