Wonen in gemeenschap voor jongeren op de vlucht: onderzoek naar een nieuw woonmodel voor niet-begeleide minderjarige vluchtelingen met focus op alternatieve coalitiemodellen voor gemeenschapsvorming: herontwikkeling van het sociaal-artistiek project de Koer in de wijk Brugse Poort, Gent

Abstract

Deze thesis kadert in de werking van de Stadsacademie. Hierin is er een nauwe samenwerking tussen de Universiteit Gent en de Stad Gent, waarbij kennis tussen beide partners wordt uitgewisseld. De thesis is een onderzoek naar opvang en woonmogelijkheden voor asielzoekers en nieuwkomers in de stedelijke context, waarbij we als student veel inbreng kregen van verschillende actoren vanuit zowel de Universiteit als de Stad Gent.

Veel infrastructuur voor asielzoekers heeft een tijdelijke ruimtelijke vorm, maar migratie en de nood aan tijdelijke en flexibele woonvormen zal altijd blijven bestaan. Architectuur speelt hierin dus een grote rol en kan een permanente structuur bieden voor tijdelijk wonen. In plaats van tijdelijke noodoplossingen voor tijdelijke opvang van mensen zijn duurzame en flexibele woonvormen noodzakelijk om een humanere opvang en een betere integratie mogelijk te maken.

Na de erkenning komen nieuwkomers echter wel terecht op de reguliere markt waar ze zelf op zoek moeten gaan naar een privé woning. De asielcrisis is in deze zin dus opgeschoven naar een wooncrisis. Gentrificatie en het feit dat meer en meer mensen in steden willen wonen zorgen ervoor dat betaalbare woningen een uitzondering op de regel zijn geworden. We kampen vandaag dan ook met een huisvestingscrisis in verschillende steden in België. Hierdoor komen nieuwkomers dus vaak terecht in bijna onbetaalbare en weinig kwalitatieve woningen waardoor ze eerder geïsoleerd van de samenleving blijven. We kunnen deze crisissen op twee manieren benaderen, enerzijds tegenwerken en anderzijds juist als opportuniteit zien. Proberen de toestroom van mensen af te blokken en tegen te werken beschouwen we niet als een duurzame oplossing of realistische toekomstvisie. We geloven dat we deze crisissen op een andere manier zouden moeten bekijken. We kunnen ze als een kans zien om onze steden en woonvormen te herdenken die zowel voor nieuwkomers als voor de stad zelf opportuniteiten bieden.

Het eerste deel van deze thesis kunnen we opvatten als een soort gemeenschappelijk vooronderzoek. We maken hierin een inventarisatie van allerlei bestaande projecten die reeds bezig zijn met opvang, zorg en huisvesting voor nieuwkomers. De projecten worden aan de hand van fiches, die we kunnen raadplegen en vergelijken met elkaar, kritisch geanalyseerd op vlak van aanbod, actoren, financiële of andere beschikbare middelen en de ruimtelijke vorm. Vanuit enkele vaststellingen en conclusies uit deze inventarisatie werken we in het tweede deel afzonderlijk verder aan een individueel deel van de thesis rond een specifiek aspect van huisvesting en zorg voor nieuwkomers.

In het tweede deel wil ik het vraagstuk van opvang en huisvesting voor nieuwkomers verbreden naar ook een volwaardige sociale integratie, waarbij naast aandacht voor basisbenodigdheden ook veel aandacht gaat naar de sociale ontplooiing van nieuwkomers in de samenleving. Dit beschrijf ik aan de hand van gemeenschapsontwikkeling en hoe men via coalitievorming of samenwerking van actoren tot een interessant project kan komen waarbij deze sociale integratie en gemeenschapsvorming centraal staan. Dit idee wordt in de stedelijke context geïmplementeerd door een ontwerpmatig onderzoek uit te voeren voor de sociaal-artistieke werking de Koer in de Brugse Poort in Gent.

— Abstract overgenomen uit masterproef.