Voedselinfrastructuur in de stad: de transitie voor de studentenrestaurants

Abstract

Deze masterproef werd opgesteld als afstudeerproject binnen de Master of Science in de ingenieurswetenschappen: architectuur aan de universiteit Gent. Ze doet, kort uitgelegd, onderzoek naar het maatschappelijk en ruimtelijk project van de studentenrestaurants, en in brede zin de universiteit, en hoe een maatschappelijke herinbedding van dit project kansen creëert voor een duurzame transitie van de universiteit en de samenleving waarin zij zich bevindt. Om dit op poten te zetten zal de masterproef worden onderverdeeld in twee luiken.

Het eerste luik zal een rit maken doorheen de geschiedenis van de Gentse universiteit met focus op de studentenvoorzieningen en het burgerlijk project van de universiteit. Om deze geschiedenis te vertellen zal een onderscheid worden gemaakt tussen drie periodes, waarbij de afronding van een periode gepaard gaat met een gebeurtenis die een duidelijke invloed zou hebben op het beheer van de universiteit en de studentenrestaurants. Er zal geen volledige uiteenzetting gebeuren van deze tijdvakken, enkel maar van datgene wat ik als belangrijk achtte bij een correcte vertelling over de sociale voorzieningen en hetgeen hier invloed op had of tegen aanleunde. Men zal zien dat voor elke periode een duidelijk narratief kan geconstrueerd worden, dat naar mijn inziens een correct beeld geeft, maar nog steeds een constructie blijft. Wat ik hiermee wil zeggen is dat buiten de onweerlegbare feiten ook mijn eigen stem zal weerklinken die probeert conclusies te trekken uit deze feiten om hierop verder te bouwen. Lees dit ook als dusdanig.

Naar afloop van elke periode is het de bedoeling een duidelijk beeld te geven met enkele figuren. Hierbij zal de Sint-Pietersnieuwstraat onder de loep worden genomen als ‘centrum’ van de universiteit en als plek die lange tijd subject is geweest (en nog steeds is!) van de verschillende universitaire bouwfasen.

De eerste periode, gaande van grofweg eind 19de eeuw tot de start van de eerste wereldoorlog, behandelt een tijd voordat er sprake was van studentenrestaurants. De student at binnenshuis of vond zijn gading bij de Gentse middenstand, die mee uitbreidde met de ‘nieuwe’ universiteit. Enkele gevallen zijn bekend waar studenten zich coöperatief organiseerden in een studentenhuis dat zo voorzag in bepaalde noden.

De tweede periode, na de tweede wereldoorlog tot de jaren ’70, omvat een dikke twintig jaar expansie van de universiteit. Onder de welvaartstaat wordt de universiteit gezien als belangrijke hefboom voor egalitarisme en het democratiseringsproject. Voorzieningen die ‘gelijke kansen’ moeten bieden aan de bevolking worden een belangrijk onderdeel van het universitair en stedelijk bouwprogramma. De universiteit zat met deze burgerlijke projecten sterk ingebed in de samenleving en het infrastructureel kader van de stad.

Een derde periode vat aan bij de economische crisis van de jaren ’70 en de relatief snelle afbouw van de welvaartstaat. Onder het liberalisme zien we een terugtrekkende overheid en een universiteit die meer en meer op zichzelf wordt aangewezen tot de uiteindelijke ontstatelijking van de universiteit in 1991. Er wordt gesteld dat het breedgedragen maatschappelijk project van de studentenrestaurants is omgeslagen naar een zeer dun verhaal. De vraag naar een maatschappelijke herinbedding van de universitaire (voedsel)infrastructuur dient zich aan.

In het tweede luik worden de toekomstige plannen van de universiteit erbij gehaald die geacht zijn gerealiseerd te worden tegen 2050. Er wordt gekeken van welk maatschappelijk en stedelijk project deze plannen blijk geven. Tot slot worden, in reflectie op de huidige stand van zaken en op deze toekomstplannen, enkele kwesties naar voren gebracht die aantonen hoe het sociaal project van de universiteit zich opnieuw kan verankeren in de huidige samenleving. Hierbij wordt uiteindelijk gekeken naar de wijk Watersportbaan, waar de universitaire campus Dunant is gelegen, als testcase waarop de besproken principes worden geprojecteerd en aan de hand van referenties aangetoond wordt op welke vlakken transitie mogelijk is.

— Abstract, overgenomen uit de masterproef.