Tijdelijkheid faciliteren in het bouwblok: ontwerp- en verdienmodel voor een permanente architectuur voor tijdelijke huisvesting en activiteiten in de Brugse Poort: Meibloemsite

Abstract

Deze thesis kadert in het onderzoek naar opvang en woonmogelijkheden voor asielzoekers en nieuwkomers. Vanuit van de stadsacademie, een samenwerking tussen Universiteit Gent en Stad Gent, werd inbreng van verschillende actoren van zowel de universiteit als de stad verwerkt in de thesis. Met de grote instroom van asielzoekers in 2015 was er sprake van een asielcrisis waarbij opvangcentra vol zaten en overheden niet voorzien waren op de grote nood aan opvangplaatsen en basisbehoeften. Veel infrastructuur voor asielzoekers heeft een tijdelijke ruimtelijke vorm, maar migratie en de nood aan tijdelijke en flexibele woonvormen zal altijd blijven bestaan. Architectuur speelt hierin dus een grote rol en kan een permanente structuur bieden voor tijdelijk wonen. In plaats van tijdelijke noodoplossingen voor tijdelijke opvang van nieuwkomers zijn duurzame en flexibele woonvormen noodzakelijk om een humanere opvang en een betere integratie mogelijk te maken.

Na de erkenning komen nieuwkomers echter wel terecht op de reguliere markt waar ze zelf op zoek moeten gaan naar een privéwoning. De asielcrisis verscherpt in die zin de wooncrisis. Gentrificatie en het feit dat meer en meer mensen in steden willen wonen zorgen ervoor dat betaalbare woningen een uitzondering op de regel zijn geworden. We kampen vandaag dan ook met een huisvestingscrisis in verschillende steden in België. Bijna onbetaalbare en weinig kwalitatieve woningen vormen momenteel het enig haalbare aanbod voor de nieuwkomers waardoor ze eerder geïsoleerd van de samenleving blijven.

We kunnen deze crisissen op twee manieren benaderen, enerzijds tegenwerken en anderzijds juist als opportuniteit zien. Proberen de toestroom van mensen af te blokken en tegen te werken beschouwen we niet als een duurzame oplossing of realistische toekomstvisie. We geloven dat we deze crisissen op een andere manier zouden moeten bekijken. De asielcrisis en wooncrisis kunnen we als een kans zien om onze steden en woonvormen te herdenken wat zowel voor nieuwkomers als voor de stad zelf opportuniteiten biedt.

Door de permanente huisvesting moet het mogelijk zijn om ruimtelijke ontwerpen te ontwikkelen die de gewone logica’s van ontwikkelingsmodellen, eigendom, arbeid en wonen voorbijstreven. Nieuwe innovatieve stedelijke scenario’s kunnen een antwoord bieden op beide crisissen.

Een ontwerp voor opvang van nieuwkomers is een onderzoek naar maatschappelijke thema’s. Waar het eerste deel van de thesis een inventarisatie van bestaande projecten maakt, wordt in het tweede deel, via ontwerpend onderzoek en het verzamelde materiaal uit de inventarisatie, een project voorgesteld dat de bestaande ontwikkelingsmodellen en vraagstukken uitdaagt. Er wordt op zoek gegaan naar een verdienmodel om opvang van nieuwkomers te kunnen financieren. De maatschappelijke kost van wonen blijkt voor velen een last te zijn die ze liever niet dragen. Er moet dus gezocht worden naar een vereveningsmodel dat niet alleen de opvang bekostigt maar ook een extra levert aan de omgeving. Op deze manier wordt een win-win gecreëerd voor de stad en zijn bewoners, maar ook voor de nieuwkomers.

In het eerste deel, een gemeenschappelijk onderzoek, worden aan de hand van fiches, bestaande woonmodellen geïnventariseerd volgens stakeholders, financieel model en ruimtelijke vorm. Vanuit enkele vaststellingen en conclusies uit deze inventarisatie wordt in het tweede deel, via ontwerpend onderzoek, een specifiek aspect van huisvesting van nieuwkomers verwerkt tot een concreet project in de stedelijke context van Gent.

— Abstract overgenomen uit de masterproef.