Informele ontmoeting in de buurt Watersportbaan-Ekkergem met focus op voedsel

Inleiding

Ondanks de grote welvaart in Vlaanderen en ondanks alle maatregelen om armoede te voorkomen, zijn er nog steeds groepen in onze samenleving die in armoede leven (Coenen, 2006). Deze groepen centreren zich meestal in bepaalde buurten binnen een grootstad. De buurt aan de Watersportbaan is hier een voorbeeld van. Al decennialang proberen beleidsmakers en sociale organisaties via acties op buurtniveau bewoners betere levenskansen te bieden, de betrokkenheid tot de samenleving te verhogen en de leefomgeving te verbeteren. Buurtgerichte interventies vertrekken meer en meer vanuit het idee dat de kenmerken van een buurt zoals het voorzieningenniveau, imago en de aanwezigheid van sociale netwerken alsook voedselvoorzieningen een impact kunnen hebben op de levenskansen van haar bewoners ongeacht diens persoonlijke kenmerken (Aleda & Oosterlynck, 2018).

Onderzoek van Albeda en Oosterlynck (2018) over het belang van de buurt benadrukt dat de verspreiding van de bevolking over de ruimte niet toevallig is, maar dat sociale ongelijkheid omgezet wordt in ruimtelijke ongelijkheid en zich dus sterk uit op buurtniveau. Zo komen personen met een lage sociaal-economische status (SES) vaak in minder gunstige buurten terecht, terwijl contact tussen verschillende groepen (in termen van inkomen, etnisch-culturele achtergrond, scholingsniveau, enz.) net overbruggend zou kunnen werken. Zo komt men bijvoorbeeld in aanraking met informatie en mogelijkheden die binnen het eigen netwerk niet voorhanden zijn. Ruimtelijke en sociale ongelijkheid zijn op die manier erg met elkaar verbonden. Buurten worden dus niet enkel gevormd door de bewoners, maar ook door de publieke voorzieningen en instituties die in die buurt aanwezig zijn.

Eén van de aanwezige instituties in de buurt Watersportbaan-Ekkergem is de Universiteit Gent, meer bepaald campus Dunant waar de Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen haar thuis kent. Binnen deze onderwijsinstelling voeren wij in het kader van het vak ‘Burgerschap, vermaatschappelijking en onzichtbare zorg’ onderzoek uit naar de buurt Watersportbaan-Ekkergem. Wij zijn studenten binnen de opleidingen master in Sociaal Werk en Pedagogische Wetenschappen (afstudeerrichting pedagogiek en onderwijskunde). Onze interesse en het geheel van deze paper draait rond het perspectief van sociale cohesie binnen het verhaal van de buurt Watersportbaan-Ekkergem. Wij zijn ervan overtuigd dat (informele) ontmoeting een belangrijke factor vormt binnen een buurt. Wij stellen ons dan ook de vraag welke (informele) ontmoetingen er plaatsvinden in deze buurt en of deze ontmoetingen positief bijdragen aan de sociale cohesie van deze buurt. In deze paper proberen we dus een antwoord te vinden op wat (informele) ontmoeting betekent/kan betekenen in de buurt Watersportbaan-Ekkergem en wat de rol van voedsel hierin is/kan zijn.

Een buurt wordt immers pas een warme buurt wanneer er samenhang is. Om een beter zicht te krijgen op de situatie binnen de buurt Watersportbaan-Ekkergem namen we interviews af met twee betrokken actoren. We interviewden een buurtbewoner uit de laagbouw gelegen achter de sociale hoogbouw aan de Watersportbaan. Vervolgens spraken we met een medewerker van Samenlevingsopbouw die nauw in contact staat met de bewoners van de hoogbouw. Beide interviews gaven ons meer inzicht in de sociale cohesie en het imago van de buurt. Eveneens werd er bij beide interviews stilgestaan bij de verschillende informele ontmoetingen die plaatsvinden in deze buurt en welke good practices een meerwaarde zouden kunnen zijn. Deze interviews gaven ons de kans om verschillende perspectieven over de buurt, alsook de gelijkenissen weer te geven.

In wat volgt kan u dus een uiteenzetting verwachten van het belang van (informele) ontmoeting, hoe ontmoeting reeds plaatsvindt in de buurt Watersportbaan-Ekkergem, maar daarnaast ook een focus op de vraag welke rol voedsel hierin kan spelen. Eten doen we namelijk allemaal, maar is niet voor iedereen gelijk. Zo is de ‘zoektocht’ naar voedsel niet voor iedereen gelijk. De ene persoon doet beroep op de voedselbank terwijl de andere gewoon naar de grote supermarkt gaat in de buurt. Ondanks dit verschil zijn wij ervan overtuigd dat voedsel een zeer belangrijke rol kan spelen in informele ontmoetingen en dus eveneens kan bijdrage aan de sociale cohesie van een buurt.

We starten deze paper met een aantal theoretische kaders die onze visie achter dit onderzoek duiden. Daaropvolgend geven we een schets van de situatie van de buurt Watersportbaan-Ekkergem. Vervolgens geven we een aantal voorbeelden van zowel grote als kleinschalige projecten die in andere buurten erg veel betekend hebben waardoor ze als good practices kunnen worden gezien en daarnaast het ‘kleine ontmoeten’ (Soenen, 2006) dat binnen de buurt Watersportbaan-Ekkergem als good practices naar voren komen. We stellen ons hierbij de vraag wat deze mogelijks voor de sociale cohesie in de buurt Watersportbaan-Ekkergem kunnen betekenen. Tot slot eindigen we met een aantal adviezen voor het organiseren van een initiatief waarbinnen gestreefd wordt naar een meer samenhangende buurt. Hierin verwerken we ook een aantal tips die kunnen worden meegenomen bij het organiseren van een buurtontbijt aan de faculteit.

— Inleiding, zoals overgenomen uit de studentenpaper.