Safe Space: een exploratief onderzoek naar de mogelijkheden van leegstand voor nieuwkomers in Gent

Abstract

Binnen deze masterscriptie wordt leegstand ingezet als een instrument in de ontwikkeling van een woonmodel voor nieuwkomers. De focus ligt hierbij op nieuwkomers die na hun erkenning genoodzaakt zijn te kraken. Ze komen door een oversaturatie van het onderste segment van de woonmarkt terecht in het grijze wooncircuit. Het onderzoek kadert binnen de werking van de Stadsacademie en zet transdisciplinair denken in bij de zoektocht naar een duurzame oplossing voor het stedelijke huisvestingsvraagstuk.

Na hun erkenning sluiten nieuwkomers in de zoektocht naar een kwalitatieve en betaalbare woning aan bij een steeds grotere groep mensen die moeilijkheden ondervinden bij het vinden van geschikte huisvesting. Omwille van stijgende vastgoedprijzen, discriminatie en weinig diverse woontypologieën belandt men voor het vinden van een woning op het onderste segment van de woningmarkt waar reeds jaren een huisvestingscrisis heerst. Het aanbod aan betaalbare en kwalitatieve woningen is ontoereikend om aan de vraag te voldoen, waardoor de vraag naar alternatieve woonvormen stijgt. Ook oplossingen die door de overheid aangeboden worden slagen er niet in om het evenwicht op het onderste segment van de woningmarkt te herstellen waardoor steeds meer mensen in de marge van de woonmarkt terechtkomen. In deze vaak precaire omstandigheden is men op zichzelf en wederkerige principes aangewezen. Kraken wordt nu voornamelijk gecriminaliseerd en gemarginaliseerd, we zien echter een kans voor de stad in het inzetten van leegstand voor die groepen die er op dit moment al uit noodzaak gebruik van maken.

In een eerste deel van de scriptie worden bestaande woonmodellen voor nieuwkomers onderzocht en geïnventariseerd. In de invetarisatie zien we dat ook kraken en leeegstand een plaats krijgen binnen de woonmodellen voor nieuwkomers. Het gaat hier voornamelijk om een vorm van zelfopvang, maar we zien ook experimenten waarbij middenveld en overheid leegstand inzetten binnen een woonmodel voor nieuwkomers dat meer integrerend is. In de analyse wordt hierop verder ingegaan. Een analyse van de leegstand en het leegstandsbeleid in de stad geeft een beter zicht op de mogelijkheden die er zijn om deze in te zetten in een duurzame stedelijke ontwikkeling. De analyse van kraakinitiatieven levert kennis en inzicht in wederkerige principes op om een woonmodel op basis van leegstand te ontwerpen en organiseren.

Ontwerpend onderzoek test de mogelijkheden van een stedelijke acupunctuur van Safe Spaces op wijkniveau in Gent. De Safe Space wordt opgevat als een plaats waar alternatief ruimtegebruik mogelijk is. Binnen de wijk Dampoort wordt onderzocht hoe een tijdelijke invulling van leegstaande percelen en gebouwen kan bijdragen aan de zoektocht naar een stabiele woonsituatie voor nieuwkomers die op de reguliere woonmarkt uit de boot vallen. Hierbij is niet enkel huisvesting van belang maar ook de mogelijkheid tot sociale en economische integratie van deze groepen in de samenleving. De verschillende ingrepen worden gezien in relatie tot hun directe omgeving maar ook tot elkaar. Een circulair ruimtelijk model wordt binnen de Gentse context onderzocht. Naast de ruimtelijke invulling wordt ook gezocht naar een overkoepelende structuur van samenwerkingsverbanden die de organisatie mogelijk maakt. Door het instellen van Safe Spaces worden binnen de leegstand tijdelijke ruimtes gecreëerd waar experimenten met alternatieve woonmodellen en vormen van eigendomsrecht mogelijk zijn.

— Abstract overgenomen uit masterproef