Gentse Gronden

Gent is een grootgrondbezitter. Het OCMW van Gent erfde bij haar oprichting in 1976 duizenden hectaren plattelandsgrond van haar rechtsvoorgangers. Vandaag blijft nog 1.800 hectare over, waarvan het overgrote deel landbouwgrond net buiten Gent. Wat is de toekomst van de Gentse Gronden? Welke rol kunnen ze spelen in de stedelijke uitdagingen van de 21ste eeuw?

Sinds een aantal jaar timmeren verschillende boeren en stedelingen, burgers en middenveldorganisaties, beleidsmedewerkers en onderzoekers aan het debat over de toekomst van de Gentse Gronden. In 2024 klom dat debat naar een nieuw hoogtepunt. Dankzij de tentoonstelling Gentse Gronden in het Gentse Stadsmuseum (STAM) maakte het brede publiek voor het eerst (echt) kennis met de eeuwenlange voorgeschiedenis en de hedendaagse betekenis van de Gentse landbouwgronden. Een tijdelijk moratorium op de verkoop creëerde voor het eerst in decennia enige ademruimte om ook beleidsmatig stil te staan bij de toekomst van deze historische erfenis. En met de “Gentse visie op landbouw in en rond Gent”, die in 2023 werd gelanceerd, kreeg het Gentse voedselbeleid een langverwachte landbouwkundige doorstart waarin voor het eerst de potenties van de OCMW-landbouwgronden werden benoemd. In die context sloegen de Stadsacademie, het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) en STAM de handen in elkaar. Samen boetseerden ze een reeks “Gentse Gronden Sessies” om, naast de tentoonstelling die de publieke gronden zichtbaar maakte, ook actief het gesprek te faciliteren over de toekomst van de Gentse Gronden. Een ambitie die door het maatschappelijk valorisatiefonds van de Universiteit Gent werd aangemoedigd en financieel ondersteund.

Drie Gentse Gronden Sessies werden in de steigers gezet volgens de beproefde methode van de Stadsacademiesessies: Grond is Landbouw, Grond is Voedsel en Grond is Macht. Dat wil zeggen: een workshop op uitnodiging voor experten in de namiddag, een publiek debat voor een breed publiek ’s avonds, met een stedelijke duurzaamheidskwestie op tafel waarvan de complexiteit wordt gekoesterd in plaats van gemeden. De namiddagsessies boden vele tientallen deelnemers een veilige ruimte en daarmee ook de mogelijkheid om in de eerste plaats vanuit een persoonlijke interesse te spreken en pas in tweede instantie vanuit de functie die ze dagdagelijks bekleden binnen de stad, universiteit of andere professionele activiteit. ’s Avonds werden daar de vruchten van geplukt, met een zichtbaar ontdooid panel dat hardop een alternatieve toekomst voor de Gentse Gronden durfde verbeelden in interactie met een breed publiek. Tot driemaal toe werd een honderdtal mensen ontvangen in de prachtige Abdijrefter van de Bijloke in Gent.

Eindpublicatie

De eindpublicatie getuigt over de Gentse Gronden Sessies. Het bundelt een aantal inhoudelijke aspecten, citaten, beelden en essays. Maar bovenal is het bedoeld als uitnodiging en inspiratie voor nieuwe initiatieven die aan de toekomst van de Gentse Gronden willen timmeren.