Duurzame stadsontwikkeling in Gentbrugge
docenten
studenten
actoren
contact
Gent groeit, maar heeft het moeilijk om plaats te maken voor wie in de stad wil wonen. Dat leidt vooralsnog tot een oververdichting van de binnenstad en de 19de-eeuwse gordel. In de 20ste-eeuwse Gentse rand is er potentieel ruimte om dicht bij de centrumfuncties te wonen. Ook al is de dichtheid er minder hoog dan in de binnenstad, toch is het niet zo makkelijk om hier plaats te ruimen voor nieuwe Gentenaars. Het terrein is bezet met morsige bedrijventerreinen en brede villawijken, die onderwerp worden van een boeiend spanningsveld. Co-housers steken er hun neus aan het venster om deze woningen op een alternatieve manier te behuizen. Tegelijkertijd liggen er bouwaanvragen bij de gemeente om twee ruimte- en energieverslindende villa’s te vervangen door een appartementenblok. In deze Gentse rand staat Koning Auto ook nog steeds centraal, maar begint deze gaandeweg plaats te maken voor fietssnelwegen. Steenwegen veranderen hun wegprofiel om de weg vrij te maken voor trams en bussen. De stadsrand is meer en meer een plek waar deze verschillende oude en nieuwe opvattingen op de stad botsen. Er is duidelijk nood aan een sterke, brede en duurzame visie inzake de (her)ontwikkeling van de 20ste-eeuwse rand rond onze steden.
De Gentse stadsrand is een potentieel laboratorium om over deze verschillende duurzaamheidsuitdagingen en -transities tegelijk na te denken. Dit is dan ook het onderwerp van dit vak, waarbij studenten specifiek de wijk Gentbrugge onderzoeken. We vertrekken niet bij de antwoorden, maar wel bij de vraag en proberen te achterhalen welke sleutelonzekerheden het vraagstuk bepalen. Aan de hand van aangereikte kaders nemen de studenten enkele stadsprojecten en niche-initiatieven in Gentbrugge onder de loep, waarmee ze mogelijke toekomstscenario’s ontwikkelen. Tenslotte wordt er nagedacht over normatieve stellingsnames en oplossingsstrategieën voor deze Gentse deelgemeente: welke transities zijn zinvol en hoe kunnen meerdere duurzaamheidsuitdagingen op adequate wijze vertaald worden in robuust beleid?
Kwaliteitsvol en betaalbaar wonen, verdichting en open ruimte, sociale uitsluiting en diversiteit, migratie en integratie, bereikbaarheid en mobiliteit, milieu en gezondheid, groen en biodiversiteit… De duurzaamheidsuitdagingen in de stadsrand zijn talrijk en complex. De studenten nemen de wijk Gentbrugge onder de loep om scherpe en reële invalshoeken voor deze verweven uitdagingen te verkennen, om enkele analyses uit te voeren en om kritisch te reflecteren op toekomstvisies. Specifiek wordt er nagedacht over de zin en onzin van een lokale aanpak. In hoeverre kunnen duurzaamheidstransities vanuit lokale processen en initiatieven beïnvloed worden? Waar en wanneer wel of niet? Welke ontsnappen aan een wijk- of gebiedsgerichte aanpak? En welke strategieën tekenen zich daarbij af en wat mogen we ervan verwachten? Stellen we onze hoop op de ‘commons’, een wijkmunt, wijkbudgetten, eco-wijken, nieuwe vormen van commerciële dienstverlening, deeleconomie…? Kortom, hoe kunnen we de 20ste-eeuwse standsrand duurzaam ontwikkelen en hoe ziet dit er dan uit?
Over het vak
Stedelijke duurzaamheidskwesties zijn complex, hardnekkig en vaak moeilijk te vatten in één discipline. In het vak Duurzame Steden staat Gent centraal als laboratorium voor die uitdagingen. Elk academiejaar wordt er gewerkt rond een ander actueel thema, zoals voeding, energie of circulaire economie.
Het vak biedt studenten de kans om zulke vraagstukken vanuit verschillende invalshoeken te benaderen: technisch, sociaal, ecologisch en rechtvaardig. Ze leren dat duurzaamheid in een stedelijke context niet losstaat van hoe we onze steden organiseren en samenleven. Een stedelijke benadering vertrekt daarbij vanuit onderlinge afhankelijkheid tussen bewoners en de manier waarop die zich vertaalt in de ruimte, infrastructuur en besluitvorming.
De cursus start met inleidende lessen over duurzame ontwikkeling, transities en stedelijke framing. Wetenschappelijke kaders worden gekoppeld aan concrete Gentse voorbeelden: stadsprojecten, pilootinitiatieven en praktijkgemeenschappen. Daarna gaan studenten in kleine groepen aan de slag met één complexe Gentse casus die jaarlijks verandert. Zo verdiepen ze zich niet alleen in het vraagstuk zelf, maar ook in hoe verschillende perspectieven leiden tot andere probleemdefinities én oplossingen.