Kwalitatief onderzoek naar de ervaring van handelingsvrijheid en het ruimtegebruik van personen met jongdementie in een woonzorgcentrum

Abstract

Onder de vermaatschappelijking van de zorg, en de bijhorende stimulans om als oudere zo lang mogelijk thuis te blijven wonen, wordt een discours rond de-institutionalisering opgezet. Door de voorgestructureerde en institutionele logica’s in het zorgproces en de ruimtelijke indeling van een woonzorgcentrum wordt er vaak gehandeld vanuit een efficiëntie-denken.

Deze masterproef kadert binnen de bredere reconversie van de zorgsite Lemberge. In de aanloop naar de bouw van de nieuwe wooneenheid voor mensen met jongdementie wordt nagegaan hoe bewoners de ruimte in de huidige afdeling gebruiken. Van daaruit wordt onderzocht of de al dan niet voorgestructureerde vormgeving van ruimtes binnen een zorglogica een invloed heeft op de ervaring van handelingsvrijheid en de mate waarin bewoners zelf keuzes kunnen maken. De focus ligt uiteindelijk op het creëren van een afdeling, maar ook een ruimere samenleving, waar het goed samen leven en wonen is, en ook goed werken voor het personeel. Zo zal aan de hand van een sociaal-ruimtelijk onderzoek nagegaan worden wat ruimte met mensen doet en wat mensen met die ruimte doen.

Er werd gekozen voor een triangulatie van onderzoeksmethoden. Het grootste deel van de data-verzameling bestaat uit etnografisch onderzoek op de afdeling zelf, waarbij aanvullend de bewegingspatronen van de bewoners met jongdementie werden gemapt op de plattegrond van de afdeling. Ook werden korte interviews afgenomen en werd een focusgroep met het personeel georganiseerd.

Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat handelingsvrijheid enerzijds geleid wordt door interne aspecten als persoonlijkheid en karakter, die al dan niet beïnvloed worden of fluctueren door de jongdementie. Daarnaast zijn er ook externe aspecten die de wisselwerking tussen ruimte en vrijheid weergeven, zoals bijvoorbeeld de persoonsgerichte aanpak van het personeel, het belang van veiligheid gekoppeld aan vrijheid, en de nood aan kleinschaligheid in ruimtes.

— Abstract, overgenomen uit de masterproef.