Ruimtelijke Experimenten voor het Van Bevereplein: Verkenning van verleden, huidig en toekomstig ruimtegebruik van een wijkplein in de 20e eeuwse gordel van Gent

Abstract

Deze masterproef is een onderzoek naar het gebruik van en het potentieel voor een ander soort toe-eigening van de publieke ruimte op het Edmond Van Beverenplein, een centraal plein in de Bloemekenswijk in Gent. De proef is opgedeeld in vijf onderdelen.

Het eerste deel is een samenvatting van enkele inzichten over drie fundamentele thema’s die doorheen het onderzoek terugkeren: de interpretatie van de 20e-eeuwse stadsrand, de betekenis van publieke ruimte, en publieke ruimte-experimenten.

Deel twee gaat op zoek naar de identiteit van de Bloemekenswijk en het van het Van Beverenplein: een onderzoek naar de vorm, geschiedenis, de bevolking, en naar hoe de mobiliteit, de faciliteiten, en huisvesting in de wijk georganiseerd zijn, aangevuld met een krantenonderzoek naar het imago van zowel de wijk in het algemeen als het plein in het bijzonder. Daarnaast wordt een overzicht gemaakt van concrete ruimtelijke veranderingen die in de wijk aan de gang zijn, om vervolgens een argument aan te leveren om het plein als onderzoekscasus te benaderen: een publieke ruimte waarvan de huidige vorm in vraag kan gesteld worden, zonder dat duidelijk is welke alternatieve toekomst het meest gewenst is.

Het derde deel is de verwerking van een reeks observaties, gemaakt doorheen het voorjaar van 2023, over wie en wat er op verschillende momenten op het plein te zien is. Deze observaties zijn in detail toegevoegd als een bijlage op het einde van dit werk. Hoofdstuk drie koppelt deze observaties aan de inzichten omtrent openbare ruimte zoals omschreven in deel één, en landt op de conclusie dat de publieke ruimte hier gecontesteerd is.

In het vierde deel wordt op zoek gegaan naar andere pleinen in de 19e- en 20e-eeuwse gordels van Antwerpen en Brussel, die gelijkenissen hebben met het Van Beverenplein in hun morfologie en het gebruik van de ruimte, maar die de loop van de 21e eeuw een transformatie hebben doorgemaakt. Dit gebeurt met de bedoeling om andere soorten ruimte te verbeelden waarin de kaarten voor toe-eigening van de publieke ruimte anders gedeeld zijn.

In het vijfde en laatste deel wordt het concept van ruimtelijke experimenten gekoppeld aan de eerdere observaties: op welke manier kan afgetast worden welke veranderingen nuttig kunnen zijn om de kaarten op het Van Beverenplein anders te verdelen? Dit gebeurt niet met de intentie om concrete experimenten uit te dokteren, maar leidt tot het formuleren van vijf kernthema’s. Uiteindelijk wordt ook de terugkoppeling gemaakt naar inzichten uit hoofdstukken twee en drie om experiment te benaderen als een deelproces in een bredere transitieopgave. Het blijkt dat er met een concreet voorstel voor het wijkbudget al een momentum in de wijk aanwezig is, en dat het erop aankomt daarop in te spelen.

— Abstract, overgenomen uit de masterproef.