De milieu-impact van erfgoedrenovaties: in-situ hergebruik van stalen gevelelementen

Abstract

Energierenovaties worden uitgevoerd om de energie-efficiëntie van gebouwen te verbeteren, maar ze houden onvoldoende rekening met de ingebedde culturele en milieuwaarde van de bestaande gevelelementen. Als element van de bouwschil worden deze materialen echter onderworpen aan hoge eisen. Doordat ze gezien worden als obsoleet worden ze vaak als afval verwijderd, waardoor de ingebedde waarden verloren gaan. In situ hergebruik en refurbishment kunnen echter de levensduur van deze materialen verlengen en hun prestaties verbeteren.

In dit onderzoek worden drie lopende renovaties van grootschalig modern erfgoed in Brussel en Gent onderzocht. Steeds is de ambitie er om de stalen gevelelementen in situ te hergebruiken als gevelelement. Ten eerste wordt telkens via archiefonderzoek de culturele waarde van de te hergebruiken materialen verkend. Daarna wordt via interviews met de projectactoren het procesverloop geschetst met een toe lichting van de aanleiding, de ambitie en de uitgevoerde onderzoeken. Voor de laatste case wordt ook de milieu-impact van drie renovatiestrategieën vergeleken met behulp van LCA.

Uit de bevindingen uit deze casestudies wordt een decision framework ontwikkeld om de toepassing van in situ hergebruik van bestaande gevelelementen te faciliteren bij integraal duurzame renovaties, waarin enerzijds de milieu-impact over de volledige levenscyclus van het gebouw beschouwd wordt en ander zijds de culturele waarde van de behouden materialen gewaardeerd wordt. Dit decision framework bevat de stappen die vóór de aanbesteding doorlopen moeten worden om weloverwogen ontwerpkeuzes te kunnen maken.

Concluderend, de ambitie voor integraal duurzame renovaties groeit in België, maar het blijft een uitzondering. De eerste experimentele projecten, waarop dit onderzoek is gebaseerd, zijn nog steeds uitsluitend gebouwen die genieten van een waardering als bouwkundig erfgoed. Bovendien, zelfs als opdrachtgevers zich openstellen voor deze concepten, laten de bestaande processen en methodes nog geen volledig zorgeloze uitvoering toe. Om de ontwikkeling van deze renovatiestrategieën te vergemakkelijken is het noodzakelijk om een decision framework te integreren in het proces en om het werk van architecten en hun adviseurs tijdens het voorontwerp te verlengen.

— Abstract, overgenomen uit de masterproef.