Diversiteit in Sociale Huisvesting: Zorgwonen binnen de sociale huisvesting

Abstract

Empirisch werd vastgesteld dat er in de sociale woonwijk Nieuw Gent een groot aantal mensen met een psychische kwetsbaarheid gehuisvest zijn. Steeds meer mensen in de wijk behoeven bijkomende zorg, die deels wordt veroorzaakt door een verschuiving in de zorgsector, zijnde de vermaatschappelijking van de zorg. De doelstelling van het beleid luidt dat hulpbehoevenden zoveel mogelijk in de maatschappij geïntegreerd moeten worden. Daarbij wordt gerekend op enerzijds de zelfredzaamheid van een persoon en anderzijds de ondersteuning van iemands directe leefomgeving, zijnde familie, vrienden, buren,… Wanneer daarnaast extra zorg vereist is kunnen hulpbehoevenden rekenen op mobiele hulpverlening en andere diensten. In deze hele verschuiving van de zorg speelt het hebben van een sociaal vangnet (i.e., familie en vrienden) een essentiële rol. Maar niet iedereen heeft dit voordeel. Psychische problemen of ziekte kunnen ervoor zorgen dat mensen hun netwerk verliezen en dit kan op zijn beurt leiden tot sociaal isolement en eenzaamheid. Daarnaast kan er ook financiële achterstand optreden, waardoor steeds meer kwetsbare mensen beroep doen op sociale huisvesting. Zorg en sociaal wonen wordt nog tot op vandaag als twee gescheiden domeinen gezien, maar omdat ze vaak intersectioneel zijn, vereisen ze een betere afstemming op elkaar. Mede omdat in de woning die ze aangeboden krijgen door sociale huisvestingsmaatschappijen vaak van hen wordt verwacht dat ze zelfstandig gaan wonen en functioneren. Enkelen zijn daar echter nog niet klaar voor en ondervinden moeilijkheden op vlak van alledaagse vaardigheden.

Binnen dit tekort situeert zich de nood voor deze masterproef en dit onderzoek. In het hele verhaal van de vermaatschappelijking van de zorg is naast de zorg echter ook de woonvorm waarin mensen gehuisvest worden van belang. Er kan gezegd worden dat er structureel iets mis is met de Belgische woonladder, aangezien deze voor sommige groepen geen antwoord biedt op de tendens van vermaatschappelijking. Binnen deze masterproef werd dan ook onderzoek gedaan naar vernieuwende en inclusieve woonvormen voor psychisch kwetsbaren in de sociale woonwijk Nieuw Gent. Deze woonvormen situeren zich in het veld tussen het verblijven in residentiële instellingen en het zelfstandig wonen. Het onderzoek vertrok vanuit een literatuurstudie die de verschillende verschuivingen van de zorg zowel op medisch, als architecturaal vlak uitlichtte. Omdat de groep ‘mensen met een psychische kwetsbaarheid’ een zeer heterogene groep is die niet te herleiden valt in één overkoepelende woonvorm, werd ingezet op drie scenario’s, waarbij elk scenario van elkaar verschilt in de gradatie van zorg. De zorg gradiënten werden verkregen door middel van interviews met verschillende actoren in en rondom Nieuw Gent. Na het definiëren van de drie gradiënten van zorg werd overgegaan tot de inventarisatie van enkele referentieprojecten die een goede inspiratiebron waren voor het ontwerpvraagstuk. Het uitgangspunt van deze masterproef was het ontwerpmatig uitwerken van drie ontwerp scenario’s.

— Abstract, overgenomen uit masterproef.